Onderwijs
Ontdek gisteren,
begrijp vandaag
Educatie speelt een belangrijke rol binnen Museum Kruithuis. Actief leren door te ervaren en te doen staan centraal.
Leerlingen reizen in Museum Kruithuis terug naar de Tachtigjarige Oorlog. Ze bekijken de oorlog vanuit verschillende perspectieven en persoonlijke verhalen. Het water in en rondom Den Bosch – ook wel ‘Moerasdraak’ genoemd – speelt daarin een hoofdrol.
Educatieve strategie
Prikkelende en interactieve programma’s nodigen uit om met een frisse blik naar het verleden te kijken en verbanden te leggen met actuele en universele thema’s. Het museumbezoek wordt ondersteund met opdrachten die kinderen in verschillende leeftijdscategorieën uitdagen om goed te kijken, na te denken en te reflecteren.
Museum & Educatie
Museum Kruithuis is naast tentoonstellingsruimte een levendige leeromgeving waar geschiedenis tastbaar wordt. Omdat het museum is gevestigd in het enige overgebleven kruitmagazijn van Nederland uit de Tachtigjarige Oorlog, stappen leerlingen letterlijk hún lesstof binnen. De dikke muren, de verhalen over het Beleg van 1629 en het water rondom de stad komen samen op één plek. Hier maken we onderwijs leerzaam en beleefbaar.
Zelf op onderzoek uit
We geloven dat geschiedenis pas écht gaat leven wanneer leerlingen zelf op onderzoek gaan. Daarom bieden we programma’s waarin kijken, voelen, vragen stellen en reflecteren centraal staan. Scholieren ontdekken wat er vier eeuwen geleden gebeurde én leggen ook direct verbanden met thema’s die vandaag nog spelen. Voorbeelden hiervan zijn conflict en samenwerking, macht en perspectief of water als bedreiging én bondgenoot.
Onze gidsen begeleiden de schoolgroepen met aanstekelijk enthousiasme. Zij maken van elk bezoek een ontdekkingsreis, afgestemd op leeftijd en niveau. Zo sluit Museum Kruithuis aan bij het onderwijs en draagt het bij aan historisch besef van de leerlingen. Want wie het verleden begrijpt vanuit verschillende perspectieven, kijkt scherper naar de wereld van nu.
Onderwijs in het museum
Museum onderwijs is leerzaam en tegelijkertijd een leuk dagje uit. Een mooie aanvulling op de lessen geschiedenis en wereldoriëntatie. Een kans om leerlingen op een andere manier te laten leren dan de theorie in het klaslokaal.
In Museum Kruithuis ontdekken ze dat geschiedenis geen afgesloten hoofdstuk is, maar een verhaal vol perspectieven, keuzes en gevolgen die nog steeds doorwerken in onze samenleving. Door te kijken, te doen en te vragen ontwikkelen ze historisch besef én vaardigheden als kritisch denken, samenwerken en reflecteren. Museum Kruithuis is daarmee een zeer educatief museum.
Informatie voor docenten
Voor docenten maken we het bezoek zo soepel mogelijk. In onze docenten-infobrief staat alle praktische informatie en bij de wisseltentoonstelling Waardevol Water hoort een speciale lesbrief. Elke leerling krijgt bovendien een gratis beeldcolumnkrant met poster.
Lees hieronder verder over de materialen die zijn ontwikkeld voor de jeugdige bezoekers van Museum Kruithuis. Of download de onderwijsinformatie voor docenten hier.
Geïnteresseerd?
Neem contact op met Freya Evers via:
onderwijs@museumkruithuis.nl
Met de klas naar Museum Kruithuis
Een schoolbezoek aan Museum Kruithuis is een uitstapje dat bij de hele klas blijft hangen. Midden in ‘s-Hertogenbosch stappen leerlingen ons eeuwenoude kruitmagazijn binnen. Onze ervaren gidsen ontvangen de klas en weten hoe ze de aandacht vasthouden: met spannende anekdotes, prikkelende vragen en ruimte voor eigen ontdekkingen. Afhankelijk van de wensen van school en leeftijd kunnen leerlingen aan de slag met de speurtocht (groep 5 t/m 8) of het opdrachtenboekje voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs.
Lesmateriaal
Speurtocht – groep 5 t/m 8
Museum Kruithuis biedt een educatietraject aan voor het primair onderwijs en kinderen van 8 tot 12 jaar die als regulier publiek het museum bezoeken. Inmiddels hebben honderden kinderen hun weg al gevonden naar het museum!
Interactief kennismaken met het museum
Ze maken een speurtocht in het museum en beantwoorden onderweg vragen, lossen puzzels op, maken een rebus, meten de dikte van de muur op en voelen het gewicht van een echte kanonskogel. Ze maken spelenderwijs kennis met de thema’s van het museum: de Tachtigjarige Oorlog, het beleg en de waterlinie en ontdekken bijzondere wetenswaardigheden over het gebouw.
Deskundige begeleiding
De schoolgroepen worden begeleid door onze deskundige gidsen die veelal een achtergrond hebben als docent. Ook zij beleven veel plezier aan de schoolbezoeken.
Gids Herman vertelt: “Tijdens het scholenbezoek knispert en knettert het van jeugdige belangstelling en enthousiasme in het Kruithuis. De leerlingen vinden het leuk om dingen te ontdekken, te zien, te voelen en te horen over hun stad vier eeuwen terug. Aan de speurtocht wordt over het algemeen ijverig meegedaan. De meisjes lijken soms nog wat sneller dan de jongens. Daar klinkt weleens een kleine ‘ontploffing’ als de vraag moeilijk wordt gevonden.”
Dan vervolgt hij: “Voor mij als gids geeft het begeleiden van zo’n clubje scholieren een inspirerend tegenwicht aan het actuele negativisme in onze samenleving als het gaat over de jeugd die bijvoorbeeld alleen maar beeldscherm gericht zou zijn.”
Opdrachtenboekje – onderbouw voortgezet onderwijs (12–15 jaar)
Deze les is ontwikkeld door geschiedenisstudent Emma van Dongen. Leerlingen reflecteren aan de hand van historische bronnen, vragen en kijkopdrachten op thema’s als conflict, macht, samenwerking en dagelijks leven in oorlogstijd.
Lesbrief – Expositie Waardevol Water
Word ook waterwijs!
Voor bij de wisseltentoonstelling Waardevol Water is een speciale lesbrief ontwikkeld. Deze is geschikt voor kinderen in de leeftijd van 7 tot 12 jaar.
Een frisse, leuke tentoonstelling met interactieve spelletjes en quizjes. Niet alleen voor kinderen leerzaam maar ook voor ouders! Na afloop krijgen de docenten en bezoekers een gratis beeldcolumnkrant met mooie poster over water mee om in de klas of thuis op te hangen.
De opdrachten zetten aan tot nadenken én tot gesprek in de klas. De expositie is te bezichtigen tot 31 maart 2026.
Geïnteresseerd?
Neem contact op met Freya Evers via:
onderwijs@museumkruithuis.nl.
Veelgestelde vragen over het onderwijs museum in Den Bosch
Wat maakt dit onderwijs museum geschikt voor scholen?
Dit onderwijs museum in Den Bosch biedt interactieve programma’s die aansluiten bij de kerndoelen van het primair en voortgezet onderwijs. Leerlingen ontdekken de geschiedenis van de vestingstad en de Tachtigjarige Oorlog in een authentiek zeventiende-eeuws gebouw.
Voor welke leerjaren is het museum geschikt?
Het onderwijsaanbod is geschikt voor basisschool, voortgezet onderwijs en mbo. De programma’s worden afgestemd op niveau, leerdoelen en leeftijd van de leerlingen
Sluiten de lessen aan bij de kerndoelen van het onderwijs?
Ja. De educatieve programma’s zijn ontwikkeld in aansluiting op de kerndoelen voor geschiedenis en burgerschap. Hierdoor is een bezoek niet alleen inspirerend maar ook inhoudelijk verantwoord.
Hoe verloopt een schoolbezoek aan het museum?
Een schoolbezoek bestaat uit een interactieve rondleiding of workshop onder begeleiding van een museumdocent. Leerlingen leren over vestingwerken, militaire geschiedenis en het dagelijks leven in de zeventiende eeuw.
Hoe lang duurt een educatief programma?
De meeste onderwijsprogramma’s duren tussen de zestig en negentig minuten. In overleg kan het programma worden aangepast aan de planning van de school.
Wat leren leerlingen tijdens een bezoek?
Leerlingen ontdekken hoe een vestingstad werd verdedigd, waarom buskruit belangrijk was en hoe mensen leefden in oorlogstijd. Ze ervaren geschiedenis op een manier die verder gaat dan het klaslokaal.
Hoe kan een school een bezoek reserveren?
Scholen kunnen via de website een aanvraag indienen of direct contact opnemen met het museum voor beschikbaarheid en maatwerk.
's-Hertogenbosch - ook wel ‘Moerasdraak’ genoemd
